Klare taal

Taal is de basis voor communicatie met anderen. Welke taal er gesproken wordt, is echter afhankelijk van waar je bent. Om communicatie zo gemakkelijk mogelijk te maken, is het leren van extra talen een logische keus. Maar hoe werkt taal precies en is het leren ervan voor iedereen weggelegd?

Nederland staat bekend als handelsland. Het is dus vrij logisch dat de Nederlandse overheid buitenlandse talen als belangrijk leerprogramma ziet in het onderwijs, aangezien er maar 23 miljoen mensen op de wereld de Nederlandse taal spreken. In de onderbouw van het Voortgezet Onderwijs is Engels een verplicht vak en moeten scholieren kiezen welke derde taal ze willen leren. Frans of Duits zijn de meest toegankelijke wegen naar Rome, maar een van die talen kan respectievelijk vervangen worden door bijvoorbeeld Russisch of Arabisch. Taalontwikkeling is ondertussen zo belangrijk geworden in Nederland dat enkele basisscholen experimenteren met het geven van Chinese les.

Om deze vreemde talen te begrijpen, moeten we eerst kijken naar wat taal precies is. Het uit zich immers op verschillende manieren. Voor Nederlanders betekent dit dat de mondelinge taalvorm bestaat uit Nederlandse klanken en woorden. Hieruit afgeleid zijn de dialecten die we door het hele land spreken. Schriftelijk betekent het dat onze taal een alfabet telt van 26 letters met verschillende klanken die geuit worden in woorden en zinnen door de grammatica goed toe te passen. Lichaamstaal is universeler en wereldwijd bekend. We gebruiken daarbij dynamische bewegingen en emoties als we met anderen communiceren, zo stelt het Max Planck Institute for Psycholinguistics (MPIP). In dit instituut wordt onderzoek gedaan naar de werking van taal in de genen, bij kinderen en naar hoe wij taal gebruiken.

Gemakkelijk te leren talen
Dr. Jan. H. Hulsestijn van de Faculteit Geesteswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam (UVA), stelt in een eerder gegeven interview met de UVA uit 2004 dat het voor Nederlanders gemakkelijker is om bepaalde talen te leren die dicht tegen de moedertaal aanliggen. Hij doelt daarmee vooral op het Engels, Duits en Scandinavische talen. Hulsestijn laat duidelijk weten dat dit alleen in het beginstadium zo werkt. Als we bijvoorbeeld honderden uren in de Franse en Koreaanse taal steken, dan is het verschil weg.

De Nederlandse taal maakt onderdeel uit van de Germaanse talen. Andere verwante talen zijn het Duits, Deens en Engels. Het is dus niet zo’n gekke gedachte dat Engels een verplicht vak is en dat het Duits een keuzevak is op middelbare scholen. Het geven van Chinees op basisscholen klinkt extremer, al zijn er genoeg gegevens die het belang van taal onderschrijven. Mandarijn wordt door een kleine 2 miljard mensen gesproken en is daarmee de meest gesproken taal wereldwijd. Als je daar alle dialecten bij gaat optellen komt het totaal op een kleine 2,5 miljard mensen die de taal spreken, waarvan meer dan de helft de taal niet als moedertaal heeft geleerd.

Leenwoorden bevorderen leerproces
De basisschool is volgens het Max Planck Institute for Psycholinguistics de ideale plek om nieuwe talen te leren. Kinderen pakken volgens het instituut gemakkelijker talen en woorden op als ze jong zijn. Hoe dit werkt kan niet worden gezegd, dat het zo werkt is door het MPIP geconcludeerd. Een kind blootstellen aan buitenlandse woorden heeft dus zijn voordelen. Als Nederlanders hebben we dit allemaal ervaren, omdat onze taal volzit met leenwoorden. We kennen de Franse woorden toilet, courgette en Eau de cologne. Het Duitse woord hamburger en de Engelse woorden computer en downloaden zijn zelfs woorden die we bijna dagelijks gebruiken of tegenkomen.

Het oppakken van een nieuwe taal wordt minder vanzelfsprekend naarmate we ouder worden. Toch kunnen we er niet omheen, al zouden wij dat willen. “Engels wordt ons met de paplepel ingegoten”, zegt doctorandus Japanologie Loek van Kooten. Hij verwondert zich dan ook niet dat wij de Engelse taal snel oppakken. “Grammaticaal is de taal hetzelfde. We hebben een SVO-taal, ofwel een Subject, verb, object benadering in de grammatica.” Die woordvolgorde is ook in het Engels, Frans en andere nabijgelegen talen hetzelfde.

Moeilijke talen om te leren
Talen die minder overeenkomsten delen zijn in het begin dus moeilijker te leren. Maar om welke talen gaat het dan? In de Verenigde Staten van Amerika heeft het Ministerie van Buitenlandse Zaken hier onderzoek naar gedaan. Er is gekeken naar afwijkingen binnen talen om te bepalen welke taal voor Engelssprekenden het moeilijkste is om te leren. Op de voet gevolgd door het Koreaans is het Japans de moeilijkste taal om te leren.

“Dat verbaast mij niets”, zegt Van Kooten. “Het Japans maakt gebruik van vier alfabetten. Twee ervan kennen 46 karakters, een ervan 26 en de laatste kent 115.000 tekens. Dat maakt Japans ook lastiger dan Germaanse of Romaanse talen.” Voor Aziaten zijn Aziatische talen gemakkelijker te leren. “ Het Japans staat dichter bij het Koreaans of Chinees, dus de verschillen zijn minder groot. Maar voor westerlingen is het Japans met kop en schouders de moeilijkste taal om te leren.”

Te grote verschillen
Van Kooten stelt dat niet alleen de hoeveelheid karakters en alfabetten de Japanse taal zo ingewikkeld maakt. De grammaticale verschillen dragen enorm bij aan de complexiteit van de Japanse taal. “Het Japans is geen SVO, maar een SOV-taal.” Een voorbeeld: “Het woord ‘denk’ in een Nederlandse volzin die begint met de woorden ‘Ik denk dat…’, staat in het Japans dus helemaal achteraan.” De taalvolgorde in het Japans is onnatuurlijk voor westerlingen en kan daardoor verwarrend zijn.

Daarnaast bevat de Japanse taal aspecten die we in Westerse talen niet terugzien of die zich moeilijk laten definiëren. Deze zijn van wezenlijk belang in de Japanse taal en de gemeenschap. “Denk aan het kunnen veranderen van de tijd van bijvoeglijke naamwoorden. Of aan het definiëren van hiërarchische relaties tussen personen met behulp van werkwoorden zonder ooit maar een expliciet onderwerp te introduceren. Dat kennen wij niet”, aldus Van Kooten. Ook het schrift laat zich moeilijk lezen: “Ik spreek geen Italiaans, maar als ik het woord ‘informazione’ zie staan, denk ik al gauw aan informatie. Als ik het woord ‘情報’ echter niet ken, sta ik met mijn mond vol tanden.”

Taal is voor iedereen
Als Japans de moeilijkste taal is om te leren, is het dan wel voor iedereen weggelegd? Wat Loek van Kooten betreft wel. “Het leren van een taal komt niet voort uit aanleg of talent. Het is voor tien procent interesse en voor negentig procent doorzettingsvermogen. In deze tijd van ‘instant gratification’ verwachten mensen echter steeds sneller resultaten en hebben ze altijd wel een excuus om hun eigen luiheid te verbergen. Bij een taal als het Japans moet je dat echt uit je hoofd zetten. Het leren van zo’n taal is een levenswerk, wát snelle verkopers van taalcursussen je ook wijs proberen te maken.”

Als je honderden, zo niet duizenden uren moet spenderen aan het leren van een taal, is het dan wel de moeite? In het geval van Van Kooten wel. Hij is getrouwd met een Japanse vrouw, heeft twee kinderen en spreekt in zijn eigen huis in Leiden Japans. Even zo positief is zijn houding richting het studeren van zijn tweede liefde, het Japans: “Het heeft mijn horizon in veel opzichten verbreed en het Japans heeft mij gekneed en gevormd. Die ervaring raad ik iedereen aan.”

Kader 1

Nederlands een wereldtaal
Je zag het misschien niet aankomen, maar Nederland is een wereldtaal. Zo’n 23 miljoen mensen spreken het. Het enige nadeel is dat we onszelf niet tegenover al deze mensen verstaanbaar kunnen maken. De reden? Niet iedereen spreekt Algemeen Beschaafd Nederlands. Het Zuid-Afrikaans is afgeleid van het Nederlands, maar is toch anders. Op onze koloniale eilanden, waaronder Aruba, wordt nog steeds Nederlands gegeven. Maar ook daar leren veel studenten spreken in meerdere talen. De meest opvallende gebieden waar Nederlands wordt gesproken zijn Canada en Australië. Van de eerste generatie Australiërs heeft een kleine zestig procent zijn moedertaal verruild voor het Engels. Als we ons dan toch verstaanbaar willen maken, dan kunnen we het beste naar België, Neder-Saksen in Duitsland of Indonesië gaan. Hier zijn we vooralsnog verstaanbaar doordat de Nederlandse taal er nog veel wordt geleerd.

Kader2

De moeilijkste wereldtalen
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken in de VS heeft onderscheidt gemaakt in taalgroepen. Er zijn drie groepen talen die qua spreekvaardigheid dicht bij elkaar liggen op basis van de grammatica. Zo is Nederland een Subject, Verb, Object-taal. Dit betekent dat talen die hetzelfde systeem gebruiken voor ons eenvoudiger zijn om te leren dan talen die dat niet doen. Het Chinees en Russisch vallen net als Nederland in categorie II. De moeilijkste wereldtalen – Japans en Koreaans – zijn SOV-talen en vallen in categorie III. Er is echter nog een derde categorie waar we als Nederlanders onze tong aan gaan branden. Deze bestaat uit VSO-talen. Het Arabisch, Hebreeuws maar ook de Keltische taal zijn hier voorbeelden van. Als Nederlanders zullen we de meeste moeilijkheden ervaren in talen uit categorie I en III.

Kader 3

Lingua Franca
Wat doen we als we willen communiceren met anderen, maar we spreken elkaars taal niet? Dan leren we een Lingua Franca. Dit is een taal die wordt gesproken door twee personen om een taalbarrière te overbruggen. Spreek je geen Frans en die aardige Fransman waar je mee kletst spreekt geen Nederlands? Dan kan Engels fungeren als Lingua Franca om voor elkaar verstaanbaar te zijn. Het Engels is een van de meest gesproken Lingua franca. Ook Chinees, Frans, en Spaans behoren tot meest gebruikte taaloverbruggers wereldwijd. De wetenschap heeft een mooi voorbeeld van de Lingua Franca. Daarin wordt veelal gebruikgemaakt van de Latijnse taal.

Chapeau: We zijn het verplicht om buitenlandse talen te leren

Lees hier de verantwoording.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s